سنجش تراکم استخوان

سنجش تراکم استخوان یا دانسیتو متری استخوان نام روشی می باشد که با استفاده از آن می شود سفتی و سختی و درجه محکم بودن استخوان های بدن را معین می کند . برای سنجش تراکم استخوان راه های گوناگونی وجود دارد ولی رایج ترین روش آن استفاده از روش DEXA می باشد .

که مخفف عبارت Dual Energy X-ray Absorptiometry هست روشی است که از اشعه ی ایکس X برای سنجش تراکم استخوان استفاده می کند. در این روش از دو منبع ، اشعه ایکس X به سمت استخوانی که قصد سنجش تراکم آن را دارند فرستاده می شود.

مقداری از اشعه جذب استخوان شده و مقداری از آن از استخوان عبور می کند و از سمت دیگر بدن خارج می شود.

مقدار هر کدام از این دو اشعه بعد از خروج از بدن توسط یک گیرنده اندازه گیری می شود. هرچه تراکم استخوانی بیشتر باشد ( به این معنی که خلل و فرج و فضاهای خای ریز داخل استخوان کمتر باشند) مقدار بیشتری از اشعه ایکس را جذب کرده و اجازه عبور اشعه کمتری را می دهد و مقدار اشعه کمتری به گیرنده می رسد.

اشعه دریافتی توسط گیرنده یا دتکتور Detector به یک کامپیوتر فرستاده شده و در آنجا مقیاس مقدار اشعه به مقیاس میزان تراکم استخوان تبدیل می شود.

استفاده از دو منبع اشعه ایکس به منظور دقیق تر کردن اندازه گیری است.

دانسیتومتری یا سنجش تراکم استخوان چگونه انجام می شود

دو نوع دستگاه اسکن برای سنجش تراکم استخوان کاربرد دارد ، اسکنر های مرکزی و اسکنر های محیطی.

در دستگاه های اسکنر مرکزی تراکم استخوان های مرکز بدن یعنی ستون مهره و لگن بررسی می گردد و در دستگاه های اسکنر محیطی تراکم استخوانهای محیطی تر مانند مچ دست، مچ پا و انگشت ها بررسی می شود.

در اسکنر های مرکزی ابتدا بیمار بر روی تخت دستگاه به پشت دراز میکشد. از او خواسته میشود که در حین انجام تست بیحرکت باشد. سپس دتکتور یا اسکنر Scaer دستگاه بر روی قسمتی از بدن که قصد اندازه گیری تراکم استخوان آن را دارند قرار گرفته و یک منبع اشعه ایکس پرتو را به سمت استخوان هدف میتاباند. این استخوان معمولا ستون مهره یا مفصل ران در ناحیه لگن است. این استخوان ها محل هایی هستند که بیش از بقیه استخوان ها بر اثر پوکی استخوان ها دچار شکسته شدن می شوند.

اسکن یا سنجش تراکم حدود 20-10 دقیقه به طول مینجامد. اسکنر های محیطی کوچکتر و سبکتر بوده و استفاده از آنها راحت تر است. برای انجام تست سنجش تراکم استخوان نیاز به آمادگی خاصی وجود ندارد

سنجش تراکم استخوان چه کاربردی دارد

از این روش تصویربرداری بیشتر در کسانی استفاده میشود که در معرض خطر ابتلا به استئوپروز یا پوکی استخوان هستند. پوکی استخوان در ابتدا هیچ علامتی ندارد ولی میتواند موجب افزایش احتمال خطر شکستگی استخوان شود. پس در شرایط زیر توصیه میشود که از تست دانسیتومتری استخوان یا سنجش تراکم استخوان استفاده شود

• بروز شکستگی بعد از یک ضربه خفیف

• ایجاد قوز در کمر که معمولا به علت شکستگی های مکرر مهره ها ایجاد میشود

• مصرف کورتون ها به مدت فراوان و زیاد ( مصرف این دارو موجب پوکی استخوان میشود)

• بروز یائسگی زودرس در سنین کمتر از 45 سال

• آمنوره یا قطع پریود های قاعدگی قبل از یائسگی به مدت بیش از یکسال

• وجود بیماری های همراه با پوکی استخوان مانند روماتیسم مفصلی و یا بیماری سلیاک

• سابقه وجود شکستگی در قسمت لگن در خانواده مادری

• کم بودن شدید وزن بصورتی که BMI کمتر از 19 باشد

برچسبها: پوکی استخوان, عوارض کورتون, سنجش تراکم استخوان, تراکم استخوان